{"id":8449,"date":"2022-02-14T15:21:37","date_gmt":"2022-02-14T15:21:37","guid":{"rendered":"https:\/\/seamagination.com\/?p=8449"},"modified":"2024-12-09T01:25:54","modified_gmt":"2024-12-09T00:25:54","slug":"starozytny-rzymski-wrak-scedro-chorwacja-nowy-model","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/seamagination.com\/pl\/starozytny-rzymski-wrak-scedro-chorwacja-nowy-model\/","title":{"rendered":"Staro\u017cytny rzymski wrak – nowy model, Chorwacja"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Od niedawna na portalu Sketchfab mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 nasz nowy, jeszcze bardziej szczeg\u00f3\u0142owy skan ukazuj\u0105cy staro\u017cytny rzymski wrak z okolic chorwackiej wyspy \u0160\u0107edro. Statek ten zaton\u0105\u0142 oko\u0142o 2000 lat temu i do dzi\u015b spoczywa w stanie prawie nienaruszonym na g\u0142\u0119boko\u015bci 45 metr\u00f3w. To jeden z nielicznych znanych obecnie tak dobrze zachowanych wrak\u00f3w z tamtych czas\u00f3w, co czyni go unikalnym znaleziskiem.\u00a0<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Nasz wst\u0119pny skan tego wraku opublikowali\u015bmy ju\u017c w 2020 roku<\/a>, jednak bardziej szczeg\u00f3\u0142owy model do niedawna dost\u0119pny by\u0142 jedynie do bada\u0144 archeolog\u00f3w. Teraz ju\u017c ka\u017cdy mo\u017ce si\u0119 mu przyjrze\u0107 na w\u0142asnym komputerze lub telefonie i to zupe\u0142nie za darmo!<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Pace badawcze w tajemnicy<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\"Specjalna
Specjalna klatka chroni\u0105ca rzymski wrak.<\/figcaption><\/figure>\n

Badaniami wraku kieruje archeolog Tea Katunari\u0107 z Uniwersytetu w Splicie. Prace archeologiczne rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 ok. 3 lata temu i przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu trzymane by\u0142y w tajemnicy. W dodatku sama lokalizacja znana by\u0142a jedynie kilku wtajemniczonym osobom. Obawiano si\u0119 bowiem, \u017ce to cenne znalezisko mog\u0142oby zosta\u0107 rozkradzione, gdyby tylko informacja dosta\u0142aby si\u0119 do medi\u00f3w. Dopiero gdy wrak zabezpieczono specjaln\u0105 stalow\u0105 klatk\u0105, mo\u017cna by\u0142o odetchn\u0105\u0107 i wi\u0119cej opowiada\u0107 o znalezisku.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Nowoczesne technologie cyfrowe w archeologii podwodnej<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Podwodne badania archeologiczne sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 zwykle z wielu pojedynczych nurkowa\u0144 i ka\u017cde nich ma jaki\u015b konkretny cel oraz plan dzia\u0142a\u0144. Takie dzia\u0142ania to na przyk\u0142ad ogl\u0105dziny wraku, rysowanie jego fragment\u00f3w, pomiary poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w, czy te\u017c podwodne wykopaliska. Jednak w tym przypadku wrak znajduje si\u0119 do\u015b\u0107 g\u0142\u0119boko, co ogranicza czas, kt\u00f3ry nurkowie mog\u0105 ka\u017cdorazowo na nim sp\u0119dzi\u0107 do jedynie kilkunastu minut. Tak wi\u0119c trzeba by\u0142o zastosowa\u0107 inne podej\u015bcie, w du\u017cej mierze oparte o nowoczesne technologie cyfrowe. I tym w\u0142a\u015bnie zaj\u0119li\u015bmy si\u0119 my!<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\"Piotr
Piotr St\u00f3s i Ryszard Kl\u0105ska\u0142a w drodze na \u0160\u0107edro. Fot. Mariusz Milka<\/figcaption><\/figure>\n

Najpierw, wraz z Piotrem St\u00f3sem (Centrum Nurkowe Nautica Vis<\/a>), podczas jednego nurkowania zebrali\u015bmy du\u017ce ilo\u015bci cyfrowych danych fotograficznych, w sumie ponad 2000 zdj\u0119\u0107. Nast\u0119pnie stworzyli\u015bmy na ich podstawie pierwszy szczeg\u00f3\u0142owy tr\u00f3jwymiarowy model wraku, kt\u00f3ry pokazuje ka\u017cd\u0105 amfor\u0119 oraz ich rozmieszczenie. Dzi\u0119ki temu archeolodzy dostali pierwsz\u0105 map\u0119 i mogli planowa\u0107 swoje dalsze dzia\u0142ania. Za to my, ju\u017c ze wst\u0119pn\u0105 map\u0105, zacz\u0119li\u015bmy obmy\u015bla\u0107 wykonanie jeszcze dok\u0142adniejszego skanu, tym razem w oparciu o zdj\u0119cia z wielu nurkowa\u0144. Kiedy archeolodzy ponownie wybierali si\u0119 na \u0160\u0107edro <\/strong>jaki\u015b czas p\u00f3\u017aniej, udali\u015bmy si\u0119 tam z nimi i przyst\u0105pili\u015bmy do ponownego skanowania.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Cho\u0107 wrak le\u017cy do\u015b\u0107 blisko wyspy, nie ma do niego \u0142atwego dost\u0119pu z brzegu. Trzeba wi\u0119c nurkowa\u0107 z \u0142odzi. Na szcz\u0119\u015bcie zbudowano tam specjaln\u0105, bardzo mocn\u0105 lin\u0119 opustow\u0105, po kt\u00f3rej nurkowie mog\u0105 si\u0119 sprawnie przemieszcza\u0107 na wrak i z powrotem i do kt\u00f3rej mo\u017cna zacumowa\u0107.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Ewelina\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Schodzenie na staro\u017cytny rzymski wrak.
fot. Mariusz Milka<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Poniewa\u017c schodzili\u015bmy na 45m, musieli\u015bmy nurkowa\u0107 dekompresyjnie. Czyli nie mogli\u015bmy si\u0119 od razu wynurza\u0107 po zako\u0144czeniu fotografowania, jak to jest w przypadku nurkowa\u0144 bezdekompresyjnych. Zamiast tego, w drodze powrotnej na powierzchni\u0119 sp\u0119dziali\u015bmy odpowiednio du\u017co czasu na r\u00f3\u017cnych g\u0142\u0119boko\u015bciach, aby bezpiecznie pozby\u0107 si\u0119 nadmiaru azotu z organizmu wraz z wydychanym powietrzem. Czas dekompresji zale\u017ca\u0142 od czasu sp\u0119dzonego na fotografowaniu. Im d\u0142u\u017cej byli\u015bmy przy dnie, tym d\u0142u\u017cej trwa\u0142a droga powrotna. A w zwi\u0105zku z tym musieli\u015bmy bardzo dok\u0142adnie planowa\u0107 nasze nurkowania i zabiera\u0107 ze sob\u0105 wi\u0119cej butli, \u017ceby mie\u0107 odpowiednie zapasy na drog\u0119 powrotn\u0105, a tak\u017ce na wszystkie nieprzewidziane sytuacje.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\"Mapa
Zdj\u0119cie satelitarne Wyspy \u0160\u0107edro, Chorwacja. Google Earth.<\/figcaption><\/figure>\n

Na wyspie \u0160\u0107edro, nikt ca\u0142orocznie nie mieszka. S\u0105 tam tylko dwie lub trzy sezonowe restauracje oraz kilkoro szcz\u0119\u015bliwc\u00f3w ma tam swoje domki letniskowe. Wi\u0119c o ile czasem kto\u015b mo\u017ce w czym\u015b pom\u00f3c, to jednak w sprawach nurkowych mogli\u015bmy liczy\u0107 tylko i wy\u0142\u0105cznie na siebie. Najbli\u017cszy kompresor do nabijania butli by\u0142 w miejscowo\u015bci Zavala na s\u0105siedniej wyspie Hvar, kilka kilometr\u00f3w \u0142odzi\u0105 i by\u0142 dost\u0119pny jedynie sporadycznie. Do tego dochodzi\u0142y te\u017c warunki pogodowe. Po prostu nie zawsze by\u0142o bezpiecznie p\u0142yn\u0105\u0107 na Hvar. Nabijali\u015bmy wi\u0119c butle w te dni, w kt\u00f3re to by\u0142o mo\u017cliwe, co powodowa\u0142o \u017ce czasem mieli\u015bmy przestoje w projekcie, bo nie by\u0142o na czym nurkowa\u0107. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c problem z pr\u0105dem, bo na wyspie jest dost\u0119p jedynie baterii s\u0142onecznych i akumulator\u00f3w, a wi\u0119c trzeba by\u0142o planowa\u0107 co oraz kiedy pod\u0142\u0105czy\u0107, aby na wszystko wystarczy\u0142o.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\"Mariusz
Mariusz Milka fotografuje staro\u017cytny rzymski wrak obok wyspy \u0160\u0107edro w Chorwacji. Fot. Ewelina Heil<\/figcaption><\/figure>\n

W sumie zanurkowali\u015bmy na wraku kilkana\u015bcie razy i wykonali\u015bmy kilka tysi\u0119cy zdj\u0119\u0107. Przetwarzanie tych forografii i stworzenie na ich postawie tr\u00f3jwymiarowego modelu, zaj\u0119\u0142o kilka tygodni. Ale kiedy wreszcie powsta\u0142, zachwyci\u0142 naukowc\u00f3w szczeg\u00f3\u0142ami, kt\u00f3re od tej pory mogli analizowa\u0107 bez wchodzenia do wody. To zmniejszy\u0142o koszty bada\u0144, a tak\u017ce umo\u017cliwi\u0142o nienurkuj\u0105cym specjalistom przyjrzenie si\u0119 temu odkryciu. Ponadto, nasz model pozwali\u0142 zobaczy\u0107 wrak w ca\u0142o\u015bci, co w rzeczywisto\u015bci mo\u017ce by\u0107 trudne ze wzgl\u0119du na ograniczon\u0105 widoczno\u015b\u0107 pod wod\u0105.<\/p>\n

Przez d\u0142ugi czas model by\u0142 dost\u0119pny jedynie dla badaczy, jednak teraz mo\u017cemy go wreszcie opublikowa\u0107 i umo\u017cliwi\u0107 wirtualne zwiedzanie rzymskiego wraku wszystkim zainteresowanym.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Model staro\u017cytnego wraku<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n